Mostek termiczny to obszar w przegrodzie budowlanej, przez który ciepło ucieka szybciej niż przez otaczające go elementy. W kontekście okien mostki pojawiają się najczęściej przy ościeżnicach, parapetach zewnętrznych i w strefach łączenia ramy z murem. Ich efektem jest obniżona temperatura wewnętrznej powierzchni ściany, skraplanie się pary wodnej i, w konsekwencji, rozwój pleśni.
Skąd biorą się mostki przy oknach
Okna montowane są w otworze w ścianie. Ramę osadza się w ościeżu (czyli bocznych, górnym i dolnym obrzeżu otworu). Strefa styku ramy z murem jest z natury miejscem nieciągłości izolacyjnej: rama plastikowa lub aluminiowa ma inne właściwości termiczne niż mur ceramiczny czy betonowy, a warstwa izolacji termicznej elewacji często nie dochodzi do samej ramy.
Norma PN-EN ISO 10211 określa metodykę obliczeniową mostków termicznych w złączach budowlanych. W praktyce budowlanej w Polsce mostki przy oknach należą do najczęstszych problemów w budynkach wzniesionych przed 2000 rokiem, gdy wymagania dotyczące izolacji termicznej były mniej restrykcyjne niż obecnie.
Objawy mostka termicznego
Zanim sięgnie się po instrumenty pomiarowe, warto sprawdzić objawy wizualne:
- Plamy wilgoci lub pleśni w narożnikach ościeżnicy – szczególnie przy dolnych narożnikach okna i przy parapecie wewnętrznym.
- Kondensacja pary wodnej na tynku przy ramie okiennej.
- Odbarwienie tynku na zewnętrznej elewacji w obszarze ościeżnicy.
- Widoczne pęknięcia tynku wewnętrznego przy obrzeżu okna – mogą wskazywać na przemrożenie strefy styku.
Temperatura punktu rosy
Para wodna skrapla się, gdy temperatura powierzchni spada poniżej punktu rosy. Przy wilgotności względnej powietrza 55% i temperaturze wewnętrznej 20°C punkt rosy wynosi około 10,5°C. Jeśli powierzchnia ościeżnicy lub tynku przy ramie jest chłodniejsza niż ta wartość, kondensacja jest nieunikniona.
Proste testy domowe
Test z dłonią
W zimny dzień (temperatura zewnętrzna poniżej +5°C) przesuń dłoń po wewnętrznej ścianie przy ramie okiennej. Wyraźne miejsca zimniejsze od reszty ściany wskazują na potencjalny mostek. Test ma ograniczoną dokładność, ale jest szybkim sposobem lokalizacji problemowych stref.
Test z kartką papieru
Przy zamkniętym oknie umieść kartkę papieru w różnych punktach obwodu skrzydła i zamknij okno. Jeśli kartka wysuwa się łatwo, szczelność jest niewystarczająca. To jednak test szczelności, a nie termiczny.
Obserwacja kondensacji
W nocy przy niskiej temperaturze zewnętrznej skropliny tworzą się najwcześniej w miejscach o najniższej temperaturze powierzchni. Obserwacja miejsca pierwszego pojawienia się kondensacji rano pozwala wstępnie zlokalizować mostek.
Badanie termowizyjne
Termowizja polega na rejestracji promieniowania podczerwonego emitowanego przez powierzchnie. Kamera termowizyjna (termograficzna) przetwarza rozkład temperatury na obraz kolorowy, gdzie cieplejsze obszary są oznaczone jasno, a chłodniejsze ciemno.
Badanie jest miarodajne, gdy różnica temperatur między wnętrzem a otoczeniem wynosi co najmniej 10–15 K. W Polsce optymalny okres do badań termowizyjnych to miesiące od listopada do marca. Badanie powinno być poprzedzone 12-godzinnym utrzymaniem stałej temperatury wewnętrznej i przeprowadzone w warunkach bez bezpośredniego nasłonecznienia elewacji.
Ograniczenia badania termowizyjnego
- Kamera rejestruje temperaturę powierzchni, nie strukturę ściany.
- Wyniki zależą od warunków atmosferycznych i wilgotności powietrza.
- Obraz termowizyjny nie wskazuje bezpośrednio sposobu naprawy – wymaga interpretacji przez osobę z wiedzą budowlaną.
- Kamery termowizyjne są kosztowne; wynajem lub zlecenie badania specjaliście jest zwykle bardziej opłacalne niż zakup.
Co można zrobić po wykryciu mostka
Eliminacja mostka termicznego przy oknie jest możliwa, ale zakres prac zależy od jego przyczyny:
- Brak uszczelnienia węzła okiennego – uzupełnienie taśmami kompresyjnymi i butylowymi od zewnątrz i wewnątrz.
- Nieciągłość izolacji przy ościeżnicy – docieplenie strefy ościeżnicy na elewacji (wymaga prac zewnętrznych).
- Parapet zewnętrzny jako mostek – wymiana parapetu metalowego na kamień lub materiał z niższym współczynnikiem przewodzenia ciepła; uszczelnienie strefy łączenia.
- Mostki w murze przy ościeżnicy – dodatkowe ocieplenie od wewnątrz lub od zewnątrz, w zależności od konstrukcji ściany.